Opinie

Abecadło polityki spójności na przykładzie Małopolski

Abecadło polityki spójności na przykładzie Małopolski

Programy operacyjne, fundusz społeczny, fundusz rozwoju regionalnego, 12 osi - nietrudno się pogubić w zagadnieniach związanych z polityką spójności. Dlatego z pomocą małopolskiego Urzędu Marszałkowskiego wyjaśniamy, o co w tym wszystkim chodzi.

Jak by to ujął nierozgarnięty uczeń - "zacznijmy od początku".

Fundusze europejskie – czym są i skąd się biorą?

Fundusze europejskie, fundusze unijne – środki finansowe, których celem jest wspieranie gospodarek krajów członkowskich Unii Europejskiej. Z funduszy unijnych pochodzi część środków przeznaczanych na realizację programów operacyjnych. 

Ile dostaliśmy pieniędzy?

Na lata 2014-2020 Polska otrzymała 82,5 mld euro.

Samorządy województw zarządzają około 40 proc. funduszy polityki spójności - 31,28 mld euro. Inwestują te pieniądze poprzez 16 regionalnych programów operacyjnych. 

Regionalny Program Operacyjny, czyli co?

Małopolska do 2023 roku dysponuje kwotą 2,87 mld euro - to drugi (po Śląsku) pod względem wartości Regionalny Program Operacyjnym.

RPO to po prostu środki z funduszy europejskich na rozwój województw – zwiększenie konkurencyjności regionów oraz poprawę jakości życia ich mieszkańców. Każde województwo ma nieco inną sytuację gospodarczą. To jeden z powodów, dla których środki RPO są zarządzane na poziomie regionu przez zarząd województwa.

Kto nad tym czuwa w Małopolsce?

W Małopolsce za wdrażanie RPO odpowiadają trzy instytucje: Urząd Marszałkowski Województwa Małopolskiego, Małopolskie Centrum Przedsiębiorczości oraz Wojewódzki Urząd Pracy, ZIT.

Ile musi być wkładu własnego?

Wsparcie udzielane jest w formie dotacji bezzwrotnej, wynoszącej nawet do 95 proc. wydatków. Oznacza to, że wkład własny w realizację projektu wynosi w takim przypadku tylko 5 proc. wartości całego projektu. Resztę finansuje Unia Europejska.

Na co idą dotacje? 12 osi

  • Prowadzenie badań i wprowadzanie innowacji → oś I. Gospodarka wiedzy
  • Usprawnianie cyfrowych usług publicznych → oś II. Cyfrowa Małopolska
  • Rozwijanie przedsiębiorstw → oś III. Przedsiębiorcza Małopolska
  • Unowocześnianie źródeł energii → oś IV. Regionalna polityka energetyczna
  • Poprawa stanu środowiska → oś V. Ochrona środowiska
  • Ochrona dziedzictwa kulturowego mi naturalnego → oś VI. Dziedzictwo regionalne
  • Podnoszenie jakości dróg i transportu publicznego → oś VII. Infrastruktura transportowa
  • Szkolenia i staże zawodowe oraz zakładanie firm → oś VIII. Rynek pracy
  • Usługi społeczne i zdrowotne, pomoc osobom wykluczonym → oś IX. Region spójny społecznie
  • Rozwój kształcenia → oś X. Wiedza i kompetencje
  • Odnowa wsi i rewitalizacja miast → oś XI. Rewitalizacja przestrzeni regionalnej
  • Inwestycje w ochronę zdrowia → oś XII. Infrastruktura społeczna

Kto może otrzymać dotację?

Podmiot, który otrzymuje dofinansowanie ze środków funduszy europejskich, to tzw. beneficjent. Informacja o tym, kto może nim zostać, jest każdorazowo podawana w ogłoszeniu konkretnego konkursu. Mogą to być m.in.: firmy, fundacje – stowarzyszenia, instytucje publiczne, spółdzielnie mieszkaniowe.

Czy osoba prywatna może otrzymać wsparcie?

Owszem, w pośredni sposób. Osoby prywatne mogą uczestniczyć w projektach finansowanych z unijnych środków, np. biorąc udział w szkoleniach lub bezpłatnych stażach, korzystając z dofinansowania na wymianę nieekologicznego kotła. Wiele osób pozyskuje również dofinansowanie na założenie własnej firmy.

Dwa priorytety, dwa różne fundusze

Priorytety Regionalnego Programu Operacyjnego województwa małopolskiego:

Wsparcie działań inwestycyjnych  - Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego - 2,07 mld EUR

  • innowacje
  • bezpieczeństwo mieszkańców
  • konkurencyjność mikro, małych i średnich firm
  • ochrona powietrza i rozwój odnawialnych źródeł energii 

Wsparcie działań społecznych -  Europejski Fundusz Społeczny - 809,6 mln EUR

  • dostęp do zatrudnienia dla osób poszukujących pracy i biernych zawodowo
  • dostęp do wysokiej jakości usług opieki zdrowotnej i społecznej
  • dostęp do dobrej jakości edukacji
  • dostosowanie systemów kształcenia i szkolenia po potrzeb rynku pracy


Opracowanie: Michał Michalak